20 jaar LOK

20 jaar is een behoorlijke tijd en als ik u vraag om iets op te noemen bij het ontstaansjaar dan hebben veel mensen wel even bedenktijd nodig. George Orwell schreef zijn beroemde boek 1984 maar heeft daar kerktelefoon niet in opgenomen en ook niet de oprichting van de LOK naar mijn mening een gemiste kans voor nog betere verkopen van dat boek.
In 20 jaar is veel gebeurd en is er veel veranderd. Ik zal proberen hier wat zaken uit te lichten mede gelet op wat er nog te komen staat in de komende jaren. U zult merken dat er overeenkomsten zijn tussen het verleden, heden en toekomst.

De LOK is opgericht in 1984 als subcommissie van Commissie integratie van de diaconale bureaus van de Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken en de Christelijk Gereformeerde Kerken waarbij ook de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt participeerden in de opzet van de deze subcommissie. Direct werd er bekendheid gegeven middels een nieuwsbrief dat al bij het 3^e exemplaar de titel Kerktelefoonnieuws meekreeg en die naam is tot op heden zo gebleven.
De bestuurders van het eerste uur waren Wim Driessen, Willem Verhoog en Jaap van Luit en in de tweede nieuwsbrief worden ook al de namen genoemd van Jan Voogt en Piet van Rikxoort.

In 1984 waren ongeveer 2400 kerktelefoonnetten in gebruik zoals de oprichters Wim Driessen en Willem Verhoog meldden in een interview in het Nederlands Dagblad. Deze kerktelefoonnetten hadden 55.000 aansluitingen en bereikten daarmee naar schatting 100.000 luisteraars.
Bijna of 70 jaar na de invoering van kerktelefoon in Nederland was er dan eindelijk een commissie die zich er gestructureerd mee ging bezig houden. Over de start van kerktelefoon in Nederland is ook onduidelijkheid. Was dit nu in Zetten in 1914 of in Bunschoten in 1915.. De eerste vergunning was verstrekt in 1914 maar van een eerste echte uitzending was pas sprake in 1915.
In het eerste jaar is er veel gesproken over de rechtspersoon die de LOK zou moeten worden., een vereniging of stichting maar in de statuten werd uiteindelijk bepaald dat er sprake zou zijn van een vereniging. De statuten zijn bij de notaris gepasseerd in juli 1986 nadat deze uitvoerig waren besproken op de ledenvergaderingen en tot tweemaal toe gepubliceerd in Kerktelefoonnieuws.
De eerste bijeenkomst voor belangstellenden vond plaats in 1984 in het Dienstencentrum van de Gereformeerde kerken in Leusden waar ongeveer 140 belangstellenden uit verschillende plaatsen en van verschillende kerkgenootschappen aanwezig waren. Ik denk dat het bestuur toen daarover best tevreden mocht zijn.

Waarom was de oprichting van de LOK toen nodig. De oprichters omschreven het aldus in de eerste nieuwsbrief: Kerktelefoon was onbekend maar niet onbemind, er is een groot verschil in aanpak per gemeente. Er was dus een gezamenlijke aanpak nodig welke gericht moest zijn op
> behartigen van de belangen van plaatselijke machtiginghouders
> continuering van het kerktelefoonwerk
> verzorgen van publiciteit
> verstrekken van algemene en technische informatie
> adviezen aan plaatselijke kerken m.b.t. organisatie en technische realisatie.

In dit kader moet dan ook de adviezen worden gezien aan predikanten die in de eerste nieuwsbrief stonden waarvan ik er een toch niet aan u wil onthouden want die luidde:
Laat de predikant bij het zingen 'play-backen' of de microfoonschakelaar even uitdoen.



Het bestuur van de LOK in oprichting kon ook direct volop aan de bak. In april 1985 zouden de tarieven door de PTT flink worden verhoogd met 75%. Vooral het realiseren van nieuwe aansluitingen zou flink duurder worden. De bestuurders kwamen dan ook flink in het verweer. Er was eerst overleg met de directie van de PTT maar die verwees de LOK door naar de politiek, de PTT was toen nog een staatsbedrijf. Ook was de directie van de PTT niet blij dat in de vertegenwoordiging van de LOK ook PTT'ers aanwezig waren. Ik krijg niet de indruk uit de verslaglegging dat de vertegenwoordigers daar zelf erg van onder de indruk waren. Men ging dus de politiek benaderen waarbij men een willig oor vond bij de heren Van der Doef van de PvdA en Eversdijk van het CDA. Deze eerste slag werd gewonnen. De tarieven gingen wel iets omhoog maar bij lange na niet zoals eerst was voorgesteld.

Voor het overige ging het bestuur direct aan de slag om de kerken ook nader te informeren over de techniek met in alles de bedoeling om het geluid beter verstaanbaar bij de luisteraar thuis te krijgen. Ook valt op dat er al vrij snel een artikel verscheen van professor Geluk over het gebruik van de kabel. Verder kreeg men niet veel kans om stil te zitten want ook de BUMA rammelde aan de deuren van de LOK om van de kerken gelden te innen voor het uitzenden van kerkdiensten. Over alle gesprekken die gevoerd werden werd gerapporteerd in Kerktelefoonnieuws.

Het was ook de tijd van de rijdende disco's van de omroepen en dus ging ook het bestuur van de LOK het land in vooral omdat men het nodig vond goed contact te krijgen met alle lokale kerkgemeenschappen. Een bestuur met daarin vertegenwoordigers uit alle provincies werd daarom noodzakelijk gevonden. De grote man achter al deze publiciteitsacties was de heer Olieman. In 1986 werden oproepen geplaatst om zalen beschikbaar te stellen zodat de kerken regionaal konden worden geïnformeerd. In 1986 waren er avonden in Heerenveen en IJmuiden. De opkomst viel wat tegen, behalve het bestuur waren in Heerenveen nog 7 leden aanwezig en in IJmuiden 11 leden. In beide gevallen werd echter wel een brief opgesteld aan de andere kerken in de provincie dat men toch vooral lid moest worden van de LOK omdat alleen op die manier de belangen goed behartigd konden worden. Al waren er niet veel mensen aanwezig, het leverde wel een paar nieuwe bestuurders op, nl de heren Joop Wouda en Valentijn Labree. Later werd voor de PR de heer Olieman aangetrokken om meer bekendheid aan de LOK te geven en leden te trekken. Hij organiseerde diverse avonden maar ook daar is men mee gestopt, de kosten waren hoog en het rendement niet zo geweldig.
Vanaf 1988 was ook het aartsbisdom vertegenwoordigd in het bestuur van de LOK door de persoon van de heer Vincent Polman. Heel geleidelijk aan groeide de LOK uit naar een organisatie met een bestuur dat goed contact had met de lokale kerken.
Inmiddels was de LOK ook begonnen om artikelen met korting aan te bieden, vooral artikelen die van belang waren voor een goed functionerend kerktelefoonsysteem dit werd getrokken door Piet van Rikxoort. Maar daarnaast ook artikelen om de bekendheid van de LOK te bewerkstelligen zoals pennen, stikkers en stropdassen waarbij de heer van Kesteren een belangrijke rol speelde.

Zoals al eerder gezegd het bestuur was druk in de weer met de belangenbehartiging. Er kwamen gesprekken op gang met de PTT over de problemen die er in verschillende regio's waren en veelvuldig werd er gesproken over de tarieven. Op enkele jaarvergaderingen was ook iemand van de PTT aanwezig zoals in 1989 de heer Wubs die aankondigde dat de tarieven omhoog zouden gaan want de tekorten op kerktelefoon waren opgelopen tot ruim 7 miljoen gulden. Het maandbedrag zou omhoog gaan van 6,50 gulden naar 25 tot 40 gulden. Dit was voor het bestuur echt niet aanvaardbaar en men begon weer met een offensief richting PTT en politiek en ook nu had dit weer resultaat. De LOK had toen 375 leden van de 2800 kerken die kerktelefoon hadden ingevoerd.

In 1991 werd afscheid genomen van de heer van der Hoek die jarenlang secretaris en penningmeester was en daarnaast nog veel zaken regelde voor Kerktelefoonnieuws. Hierna werd deze functie gescheiden en trad Sake Donker aan als secretaris en werd Joop Wouda de penningmeester.

Het overleg met de PTT bleef ondanks de verschillen van mening in stand en al heel snel waren deze bijeenkomsten twee keer per jaar in Amersfoort. De tarieven werden niet verhoogd maar problemen waren er in overvloed. In 1995 was de heer van Hell aanwezig op de ALV en hij hield daar een lezing over een enquete die was gehouden. Enkele cijfers daaruit:
Verdeling naar regio: Noord 20% ; Oost 26% ; West 37% ; Zuid 16%



Naar kerkgenootschap
Rooms Katholiek 21%
Hervormd 32%
Gereformeerd 33%
Overig 16%

Veel kerken rekenen de kosten geheel door (44%) en een deel (25%) gedeeltelijk. De overige kerken 31% betalen zelf de kosten. Ook bleek dat naar de zondagse diensten goed wordt geluisterd maar naar diensten door de week wordt door 23% van de aangeslotenen geluisterd.

Aansluitend aan deze enquete kondigde hij een nieuwe techniek aan waarmee in Hattem een proef zou worden gehouden. Het was een inbelsysteem dat buiten de centrale om werd geleid. De proef in Hattem waar ook weer mensen van de LOK bij betrokken waren was geslaagd te noemen maar de hoofddirectie heeft een en ander toch niet doorgezet. Een grotere proef die gehouden zou worden in de regio Amersfoort werd afgelast en daarna is er nooit meer iets over gehoord. Van de proef in Hattem is nog uitgebreid verslag gedaan door Bert Klik in Kerktelefoonnieuws. Wat er zoveel belovend uitzag is door de directie van de PTT in de doofpot gestopt.

Op deze zelfde vergadering in 1995 werd ook afscheid genomen van Wim Driessen als voorzitter. Er was geen opvolger dus Jan Voogt nam als vice-voorzitter de zaken waar. In december echter maakte Harry van Tilburg zich bekend in KTFN als kandidaat voorzitter van de LOK en hij werd dan ook met algemene stemmen gekozen in de ALV van 1996.

Nadat Harry van Tilburg was aangetreden begon er een omkeer in het denken bij de LOK. Harry heeft enkele artikelen geschreven in Kerktelefoonnieuws over het veranderende speelveld waar de LOK mee te maken zou krijgen. Op de ALV in 1997 drong hij aan op een verandering van de statuten zodat het bestuur daadkrachtiger zou kunnen optreden. Hier was op dat moment nog veel weerstand tegen.
Ook heeft Harry van Tilburg het meerdere maken gehad dat we op weg moesten naar een hybride oplossing waardoor we minder afhankelijk zouden zijn van 1 aanbieder.

Op dezelfde vergadering werd ook een nieuw logo gepresenteerd. Het is de basis voor een nieuwe huisstijl welke terugkomt op briefpapier, enveloppen, KTFN en website. Het is ontworpen door Corien Wouda en het geeft de verbondenheid weer van de kerk door middel van kerktelefoon met de woningen in de omgeving. Allemaal dezelfde vorm want tijdens een kerkdienst zijn het allemaal kleine kerken en dit alles bijeen gehouden door de mogelijkheden van kerktelefoon.



In 1998 werden we echter geconfronteerd met weer een aanzienlijke prijsverhoging, deze keer opgelegd aan de PTT door de OPTA. Het bestuur is hiertegen flink in het verweer gekomen maar dit heeft niet mogen baten. Er is zelfs een proces gevoerd samen met de PCOB maar het heeft allemaal niets geholpen. Wel was nu ook de politiek weer flink wakker geschud en dit resulteerde er uiteindelijk in dat er subsidie beschikbaar kwam om nieuwe ontwikkelingen te gaan onderzoeken.
Een aantal zaken zijn onderzocht te weten de technieken en de organisatie.
In april 2001 werden het technisch gedeelte gepresenteerd op de ledenvergadering door de werkgroep nieuwe techniek. Door deze werkgroep waren de alternatieven kabel en internet duidelijk in kaart gebracht. Dit mag dan ook gezien worden als de basis waarop alle verdere ontwikkelingen zijn gebaseerd.
Het organisatorisch onderzoek leidde uiteindelijk tot de oprichting van de Stichting Intermediair Kerkomroep Nederland. De sIKN heeft uiteindelijk ook een subsidie toegekend gekregen om ontwikkelingen te stimuleren. Een en ander heeft geleid tot de verschillende alternatieven die sIKN nu aanbiedt aan de kerken.
Rondom de ledenvergadering was het een en ander gebeurd en Harry van Tilburg besloot als gevolg daarvan toen zijn voorzitterschap neer te leggen. Door hem was Arie Noordsij net aangetrokken vanuit de CIO-K om als algemeen-adjunct toe te treden met als voornaamste doel om de band met de CIO-K goed in stand te houden. Arie Noordsij bleek toen gelukkig bereid om als waarnemend voorzitter te gaan functioneren. Onder zijn leiding is toen uiteindelijk de sIKN tot stand gekomen. Kort daarna moest Arie Noordsij helaas wegens gezondheidsproblemen eind 2002 aftreden als voorzitter.

Naast alle perikelen die er zijn geweest rondom de tarieven en de discussie met de Buma, hebben de rayonvertegenwoordigers flink wat kerken bezocht en hen met raad en daad terzijde gestaan. Want al heeft u nog zo'n goed kerktelefoonsysteem als het geluid in de kerk niet goed is dan krijgt de luisteraar thuis niet datgene wat gehoord zou kunnen worden. Met andere woorden uw installatie in de kerk moet in de eerste plaats in orde zijn. U zult gebruik moeten maken van goede microfoons en van een goede versterker. Het geluid dat de lijn opgaat moet niet besmet zijn met ruis en mag beslist ook niet te hard zijn. Wij zetten ons als LOK daar al jaren voor in. In veel kerken zijn metingen verricht en zijn adviezen gegeven. Deze zijn niet altijd opgevolgd en dat is jammer. Ook maakt men vaak gebruik van een lokale leverancier, dit gaat in veel gevallen goed maar wij constateren ook dat het in evenveel gevallen fout gaat. Ook in de toekomst zullen we hier mee doorgaan. De meetset is net weer uitgebreid om u nog beter te kunnen helpen, maakt u daarom gebruik van de service die wij u kunnen bieden. Laat uw geluidsinstallatie beoordelen voordat nieuwe technieken worden ingevoerd, of zo snel mogelijk erna. U krijgt alleen een km-vergoeding in rekening gebracht en het is zeker de moeite waard.

Door de jaren heen

> Standhouders altijd aanwezig om informatie te verstrekken
> Ook alle jaren notulisten aanwezig voor verslaglegging
> Ontwikkeling van Kerktelefoonnieuws.

Waar staan we nu?
De LOK is uitgegroeid tot een vereniging met op dit moment ruim 850 leden en in feite de enige organisatie die zonder directe belangen zich sterk kan maken voor kerktelefoon of kerkradio.
We staan midden in een rumoerige periode en dan vooral door de ontwikkelingen rondom het Samen op Weg proces. In veel kerken is men nu bezig met wat dit allemaal in hun situatie betekent, welke gebouwen blijven open en waar vinden de diensten plaats. Ook kerken die niet direct bij SoW zijn betrokken, worden er door beïnvloed. Met andere woorden er is erg veel onrust in kerkelijk Nederland. In dat onrustige klimaat worden nu nieuwe initiatieven onder de aandacht gebracht door verschillende aanbieders. Deze aanbieders kunnen op dit moment niet met elkaar samenwerken. Dit heeft weer invloed op besluiten die plaatselijk moeten worden genomen. Immers de nieuwe technieken bieden flexibele mogelijkheden om naar verschillende kerken te kunnen luisteren. Dit is niet voor iedere kerk van belang maar bij veel kerken speelt dit toch een rol. Als er dus kerken een keus maken en andere kerken maken een andere keus dan kan dit consequenties hebben. In dit kader vraag ik ook de aandacht voor uw kerkleden die in een verzorgingshuis wonen. Uit onderzoeken in het verleden is gebleken ongeveer 57% van de kerken hiermee te maken heeft.

Verder is het een tijd van privatisering en ontvlechting. Ik wijs in dit kader op het voorstel van het kabinet om de stroomnetten los te koppelen van de producenten. Het loskoppelen bij de NS in ieder geval niet heeft geleid tot een verbetering en dat de concurentie op telefoongebied voor kerktelefoon ook niet direct gunstig is geweest. Invoering van Europese regelgeving is naar mijn mening niet altijd goed voor kerktelefoon of kerkomroep. We zullen daar de komende jaren zeker nog mee te maken krijgen.

Een klein aantal kerken hebben de stap inmiddels gezet en maken nu gebruik van een nieuw systeem veelal via intranet/internet. Dit jaar zal de grootschalige invoering van diverse andere mogelijkheden ook gaan gebeuren. Maar we staan ook aan het begin van de uitbreiding van kerktelefoon. De laatste tijd hebben veel kerken er weinig of geen aandacht meer aan besteed door het werk en de hoge kosten die er mee gemoeid zijn. De nieuwe technieken brengen hierin verandering. Kerktelefoon is in de meeste plaatsen weer mogelijk voor een acceptabele prijs. Daarbij komt dat er een grote grijze golf op ons afkomt als je het centraal planbureau moet geloven. De mensen worden nog steeds gemiddeld ouder en blijven langer zelfstandig wonen. Er wordt dan ook van alles aan gedaan maar dit heeft ook consequenties voor de lokale kerk. Immers ook de leden van de kerk blijven langer zelfstandig en maar dat wil niet zeggen dat ze ook altijd nog in staat zullen zijn om naar de kerk te komen. Noodzaak dus voor de kerken om daar de komende tijd aandacht aan te besteden. Verder zal er de komende tijd van de LOK veel meer inzet worden verwacht, met name van de technische commissie.
Het signaal dat de kerk verlaat moet van voldoende kwaliteit zijn om thuis ook een goede ontvangst te garanderen. We hebben te maken met veelal digitale technieken die nauwkeuriger zijn dan de tot nu gebruikte analoge technieken.

Toename van het gebruik van radio en TV voor uitzendingen van kerkdiensten maar dit alles kan niet de persoonlijke band met een lokale kerkgemeenschap vervangen. Zoals ds van de Veer onlangs zei op een bijeenkomst van EOFilternet, ik kan nog zoveel belangstelling trekken op TV maar ik kan nooit de predikant vervangen die mensen met raad en daad terzijde staat als er iets is. Door het gebruik van kerktelefoon blijft echter de band met de lokale kerk gehandhaafd.

Waar gaan we heen?
Dit ligt in het verlengde van het voorgaande.

• Op de eerste plaats zal de LOK de belangen moeten blijven behartigen van alle gebruikers van kerktelefoon in Nederland. Wij zullen er ons dan ook sterk voor maken dat het bestaande net van KPN niet eerder wordt ontmanteld als dat er voldoende gelegenheid is geweest om over te stappen. Wij waarschuwen u er al wel voor dat de kennis bij KPN verdwijnt rondom het fenomeen kerktelefoon.

• Daarnaast zullen wij er ons voor in blijven zetten dat op termijn de verschillende aanbieders naar een vorm van samenwerking gaan zoeken. In ieder geval op technisch vlak, dit is beslist niet eenvoudig maar gelet op alle luisteraars in rusthuizen zal het noodzakelijk zijn.

• Veel kerkbesturen zullen bewust gemaakt moeten worden van het bestaan van kerktelefoon. In Nederland zijn ongeveer 6000 lokale kerkgemeenschappen. Slechts de helft er van maakt gebruik van kerktelefoon in de een of andere vorm. De overige zullen voor een deel toch ook ouderen in hun gemeenschap hebben en ik zou me er over verbazen als die allemaal op zondag naar de kerkdiensten in het kerkgebouw zullen komen. Hier ligt nog een heel terrein braak waar voorlichting zal moeten worden gegeven en informatie zal moeten worden verstrekt.

• Ledenwerving zal ook de komende tijd belangrijk blijven. Van de 3000 kerken die al een vorm van kerktelefoon hebben is een deel lid van de LOK, de rest nog niet. Ook hier ligt een belangrijke taak voor ons weggelegd. Niet alleen voor het bestuur maar voor iedere kerk die lid is van de LOK. Hoe meer kerken er lid zijn hoe beter wij ons werk kunnen uitvoeren.

• De LOK heeft in het verleden gepromoot dat men in stichtingen zou gaan samenwerken. Dat wordt niet altijd door een ieder onderschreven en veel kerken gaan het liefst hun eigen weg maar ik denk dat het niet correct is. Ik wil dit met het volgende voorbeeld illustreren. Als u in een plaats of regio 10 kerken heeft met kerktelefoon dan heeft u per kerk al snel 3 vrijwilligers nodig om alles het hele jaar draaiende te houden. Dat houdt dus in mijn voorbeeld in dat er in totaal 30 vrijwilligers nodig zijn. Niet dat deze mensen allemaal druk hebben maar u heeft ze gewoon nodig. Als u in zo'n situatie de kerken verenigt in een stichting dan kunt u met 3 tot 5 vrijwilligers volstaan die de techniek verzorgen bij de luisteraar thuis.

• Ook zal er verjonging moeten komen in de LOK, niet door alles ineens om te gooien maar veel mensen zijn nu al langdurig actief en het is te verwachten dat er met enige regelmaat mensen zullen stoppen met hun activiteiten. Dit is ook goed maar er moeten dan wel mensen zijn die het kunnen en willen overnemen. Er worden best eisen gesteld aan de mensen die met een meetset testen gaan uitvoeren bij kerken maar het is ook te leren. Zeker als men er enige affiniteit mee heeft. De afgelopen tijd heb ik in het land gemerkt dat vooral door de invoering van digitale technieken weer steeds meer jongeren belangstelling hebben voor kerktelefoon. Overigens moet het mij in dit kader van het hart dat we ze daartoe ook de kans moeten geven. In veel kerken hoor ik nog wel eens dat jongeren allerlei andere zaken aan hun hoofd hebben dan het kerkenwerk. Ja ze hebben mogelijk nog geen zin om diaken of ouderling te worden maar bij kerktelefoon betrekken kan naar mijn mening heel goed.
  Geef ze een kans.

• Het zelfde geldt eigenlijk voor de vrouwen in dit werk. Meer dan 50% van de luisteraars is vrouw maar ook vandaag en alle bijeenkomsten de afgelopen maanden is het gros 99% man. Ik ben echter van mening dat vrouwen er met een hele andere blik tegenaan kijken en dat zou nog wel eens tot opmerkelijke resultaten kunnen leiden. Ook binnen het bestuur zou het goed zijn dat vrouwen daarin actief zouden participeren.

Al met al nog veel te doen en daarnaast zullen wij u blijven informeren over de nieuwe ontwikkelingen. Zoals u heeft kunnen horen is de LOK een veelzijdige organisatie. Om dit te onderstrepen krijgt u vandaag een aandenken aan ons 20-jarig bestaan.
In die 20 jaar is er 1 persoon die al die tijd actief betrokken is geweest, namelijk Willem Verhoog en ik zou hem willen vragen nu naar voren te komen. Ik wil Willem hierbij de eerste zogenaamde multitool willen overhandigen. Een stukje gereedschap met meerdere functionaliteiten ineen.Helaas niet om onze bijkomende blijk van waardering te kunnen nuttigen, zonder kurkentrekker. Willem heel hartelijk bedankt voor alle energie die je er in gestoken hebt en de kennis die je aan veel mensen hebt overgedragen.
Van de bestuursleden krijgt u bij het verlaten van de zaal een aandenken uitgereikt en wij hopen dat u er mee aan de slag kunt en dat dit een nuttig stukje gereedschap blijkt te zijn.

Jan Huls

Gezocht Notulist De LOK zoekt met spoed een notulist voor het vastleggen van de bestuursvergaderingen en de Algemene Ledenvergadering. De vergaderingen vinden plaats op een vrijdagmiddag in Amersfoort en de ALV is op de eerste zaterdag van april. Voor het uitwerken van de verslagen moet met een tijdbeslag van ongeveer 4 uur rekening worden gehouden. Er staat een onkostenvergoeding tegenover van € 5,= en ook de reiskosten en overige kosten worden vergoed. Heeft u belangstelling om ons te helpen of wilt u meer informatie, neemt u dan contact op met Jan Huls, tel. 0182-611431. email lokredactie@planet.nl