Kerktelevisie: de toekomst van Kerktelefonie?

De eigen kerk als televisiestation? Tot voor kort misschien een futuristisch concept, maar inmiddels voor steeds meer kerken een haalbare realiteit. Goedkoper dan de klassieke kerktelefoon is het niet, maar misschien is het daarmee ook niet goed te vergelijken. Hoe krijgt u dan uw eigen kerk op de TV, zonder dat half Hilversum bij u voor de deur geparkeerd staat?

Als we praten over Kerktelevisie, dan hebben we het niet alleen over techniek, maar vooral over visie. U zult in uw kerkelijke beraadslagingen een antwoord moeten vinden op de vraag hoe Kerktelevisie dienstbaar kan zijn aan uw functioneren als kerk en als gemeente.
Is het een vervanging van de oude vertrouwde kerktelefoon of is het een nieuw evangelisatie middel? Krijgt u hiermee meer mensen binnen uw kerkmuren of maakt u kerkmensen lui en blijven ze thuis en wordt uw kerkgebouw gereduceerd tot een kleine studio, vol spiegels om te suggereren dat er sprake is van een vol huis? Komen de benodigde gelden uit het potje van de diaconie of uit de goed gevulde kas van de evangelisatie commissie? Is kerktelevisie als middel überhaupt geoorloofd of moet het buiten de deur worden gehouden?

Allemaal belangrijke vragen, waarop u een goed antwoord moet krijgen, voordat u met kerktelevisie aan de slag gaat. Het zegt namelijk alles over het draagvlak dat u in uw gemeente zult vinden en over de kans op succes. Kerktelevisie is geen projectje van een paar techneuten onder u, maar iets dat een veel grotere reikwijdte heeft.

Over het ontwikkelen van een visie op dit gebied kan een apart artikel gewijd worden. Het doel van deze bijdrage is echter het geven van begrijpelijke technische achtergrond en informatie met betrekking tot het fenomeen kerktelevisie. Hoe zit het in elkaar en wat zijn de valkuilen?

Conceptueel is het eenvoudig: een paar webcams in de kerk, een adsl lijntje, een website en de kerktelevisie is een feit en de hele wereld kan meekijken.

Zo eenvoudig is het dus niet.
Allereerst moet u voor u zelf bepalen welke kwaliteit u de kijker wilt bieden. Vergelijkbaar met wat er op Ned 1, 2 en 3 aangeboden wordt of met de betere thuisvideo of ergens daar tussen in. Bedenk goed dat uw publiek snel uitgekeken is op een amateuristisch beeld. Het gaat om de inhoud en video 'geknutsel' leidt daarvan af en uw publiek zoekt iets anders.

Verplaats u ook in uw 'doelgroep'. Zitten ze achter de PC te kijken, weet dan dat statistisch gezien een kijker het gemiddeld 7 minuten uithoudt en vervolgens wegklikt om even later weer terug te keren. Een PC is een zogenaamd 'lean forward' medium. Dit impliceert een actieve houding en nodigt niet uit tot een uur kijken naar een kerkdienst. Het is bovendien een individueel medium. Kijkers kruipen niet met meer dan een persoon achter een PC om een uur te gaan zitten kijken en luisteren. Zit uw doelgroep achter de TV, dan is sprake van een 'lean backward' medium. De gemiddelde kijktijd neemt direct toe en ook het aantal personen dat kijkt. Dit lijkt dus de betere optie, maar stuit op aanvullende technische maatregelen bij de kijker thuis.

Een andere zeer belangrijke vraag is die van het 'live' uitzenden of 'on demand'. Een discussie op zichzelf. On demand heeft als voordeel dat het materiaal bewerkt kan worden en eventueel voorzien kan worden van commentaar en / of toelichting. Daarnaast is het mogelijk goedkoper omdat u met minder bandbreedte uw doel kunt bereiken. Hierover zo meer. 'Live' is actueler en biedt de mogelijkheid op een vast moment met mensen in contact te komen.

En dan het budget. Hoeveel geld heeft u te besteden. Dit staat even los vanuit welk potje het komt. Een video installatie in de kerk met alle toeters en bellen kan makkelijk meer dan Euro 20.000 kosten. Het kan ook goedkoper, maar dat heeft gevolgen voor de te kiezen techniek en mogelijkheden. Laat u in dit traject adviseren door professionele mensen!

U heeft toch al gauw minstens 2 camera's nodig om de kerkdienst goed in beeld te brengen. Kiest u daarbij voor webcamera's of voor technieken uit de videowereld? Daarnaast heeft u toch ook een mengpaneel of mixer nodig waarmee u tussen de verschillende camera's kunt schakelen. Ook een DVD of Videorecorder voor het opnemen van de diensten is essentieel, al of niet geïntegreerd in een PC. Op de PC kunt u het dan bewerken en eventueel 'coderen' voor uitzending (streaming) via internet. Voor het bewerken en coderen zult u een keuze moeten maken uit het software aanbod voor deze toepassingen. Wie dit tijdens de dienst gaat bedienen? Uw eigen InternetTV ploeg natuurlijk. Dit is toch een prachtige manier om mensen binnen de gemeente te activeren?

Het coderen is een stap met grote gevolgen. Coderen wil namelijk ook zeggen comprimeren en dat is bepalend voor de internetverbinding die u nodig hebt vanuit de kerk en bij de mensen thuis. Maar heeft ook gevolgen voor de te gebruiken Media Player op de computer. De standaard Codecs zijn MPEG4 en WMV (Windows Media Video). MPEG2 komt ook voor, maar is duidelijk minder geschikt om te gebruiken voor internetstreaming. WindowsMedia Encoder 9 van Microsoft is een gratis oplossing voor het coderen in WMV en voor MPEG4 zijn er meerdere alternatieven aanwezig in de markt. Heeft u Linux of Apple kennis dan zijn er ook daarvoor mooie oplossingen beschikbaar.

Het belang van beschikbare bandbreedte kan als volgt uitgelegd worden:
Een videostream neemt ruimte in op het netwerk en op het internet. Die ruimte wordt uitgedrukt in Bitrate. Hoe hoger de gebruikte bitrate, des te mooier het beeld en des te groter het beeld, zonder te vervormen. DVD kwaliteit verbruikt 3Mbit per seconde (3Mbps). Een gemiddelde ADSLverbinding is daarvoor veel te langzaam. Dit betekent dus dat de verbindingen (bandbreedte) in het hele concept van Kerktelevisie al snel een bottleneck worden. Het is bepalend voor een aantal belangrijke technische keuzes. Bandbreedte wordt ook nog eens uitgedrukt in een downstream (naar u toe) en een upstream (van u af) snelheid. Een ADSL lijn wordt bijvoorbeeld aangeduid als 2048/1024. Van u af is dus altijd lager dan naar u toe.

Voor de kijker is dat geen probleem, maar wel voor degene die wil uitzenden. Het probleem is namelijk dat iedere kijker dezelfde bandbreedte gebruikt, cumulatief! Stel, u zendt uw dienst uit via internet, rechtstreeks vanuit de kerk (dit noemen we hosten) in een kwaliteit van 512Kbps (heel acceptabel) en u verwacht 20 kijkers gelijktijdig. Een snelle rekensom leert dat u dan een adsl verbinding van ongeveer 10Mbit upstream nodig heeft!
Dit zijn zwaar professionele verbindingen die grote bedrijven of scholen gebruiken en die een behoorlijke aanslag zijn op een communicatiebudget. Om dit probleem te omzeilen zijn er Hostingpartijen of Internetproviders die wel beschikken over grote hoeveelheden bandbreedte en uw video aanbod 24*7 uur beschikbaar kunnen maken. Voorlopig is dit dan ook een logische keuze voor alle kerken die serieus overwegen kerktelevisie op te zetten.

In vogelvlucht ziet het er dus als volgt uit:
1.   U neemt op / zendt uit vanuit de kerk met één stream naar een Hostingprovider.
2.   De Hostingprovider heeft ruimte op een mediaserver voor u en verschaft bandbreedte die nodig is om uw kijkers te bedienen.
3.   Van de Hostingprovider krijgt u een 'link' die u op uw website kunt plaatsen. Al uw kijkers gaan via deze link naar de media server van de Hostingprovider en bekijken uw dienst. Het aantal gelijktijdige kijkers vermenigvuldigd met de bitrate van uw uitzending geeft u de benodigde bandbreedte die u moet inkopen of afrekenen.

Denk niet dat u met een paar Eurotientjes klaar bent per maand. Bandbreedte is een schaars goed in Nederland en dat is terug te zien in de prijzen.

De keuze voor 'Live' of 'on demand' is sterk bepalend voor de hoeveelheid bandbreedte die u als piek nodig heeft. Het kenmerk van 'live' is dat al uw bandbreedte geconsumeerd wordt op een piek moment.

Bij 'on demand' verdeelt u de bandbreedte consumptie is de tijd. Het piekgebruik is dus veel lager. Kijkers kijken dan op het moment dat het hun het beste uitkomt. In plaats van 20 kijkers gelijktijdig zijn het dan misschien 2 op het zelfde moment. In plaats van 10Mbit heeft u dus maar 1mbit nodig: dat scheelt!

De kijker waar het uiteindelijk om gaat maakt gebruik van een PC of van een zogenaamde SetTopBox. Dit laatste is een kastje dat aangesloten wordt op de TV en op het ADSL modem. Op die manier kunt u dus de TV gebruiken om van uw eigen kerkdienst te genieten. Vergezocht is dit zeker niet: op dezelfde manier probeert men inmiddels ook het Nederlandse voetbal aan de man te brengen. Het zal ook niet lang meer duren voordat er TV's op de markt verschijnen met een ingebouwde netwerkaansluiting. De SetTopBoxen zullen in de komende 18 maanden zo rond de Euro 200 in de winkels komen te liggen.

Wanneer is het zover?
Er zijn al kerken die dit doen en er zijn er steeds meer die dit op dit moment serieus onderzoeken. Persoonlijk geloof ik ook dat dit de toekomst is. Niet direct voor de huidige generatie kerktelefoonluisteraars, maar wel voor diegenen die vandaag de dag actief met internet bezig zijn (ook 70plussers op internet zijn inmiddels geen zeldzaamheid meer!) Zij zullen tegen die tijd geen genoegen nemen met alleen een audio-uitzending. Over de nieuwe mogelijkheden van evangelisatie praten we dan nog niet eens. Waarom dit zeker is?
De infrastructuur komt nu al beschikbaar voor andere doeleinden. De stap voor een kerk of wie dan ook om eigen programma's aan te bieden is dan nog maar redelijk klein en zeer betaalbaar. Als kwaliteits Internetprovider met een christelijke identiteit testen we dit momenteel serieus specifiek voor deze toepassing.

Door: Wim van Dijk
Wim van Dijk is Manager Network Professional Services bij Solcon Internetdiensten b.v. te Dronten en in die functie verantwoordelijk voor de digitale kerktelefoonoplossing van Solcon.
www: www.solcon.nl/digitalekerktelefonie
mail: kerktelefonie@solcon.nl