STILTE en toch niet stil

Nog niet zo lang geleden, kwam er een telefoontje van een vertegenwoordiger van een kerk, die graag wat meer wilde weten over de mogelijkheden van een onderzoek naar het geluid in die kerk. Na wat heen en weer praten, kwam de aanleiding tot een onderzoek naar het geluid in de kerk, aan de orde.

”Nou, kijk er komen steeds meer klachten bij de koster binnen, omdat de mensen het niet meer goed kunnen volgen” (lees verstaan)

Zoals gebruikelijk op de dag van de afspraak, was uw rayonvertegenwoordiger redelijk vroeg aanwezig en werd hij alvast door de koster binnen gelaten. Nu kon hij in zijn eentje al vast zijn koffertjes uitpakken en een stoorveld meting gaan doen.
Het was stil in de kerk of eigenlijk toch niet? Als je je concentreert dan kan stilte iets zijn waar je soms geen raad mee weet. Als je alléén hoog in de bergen bent dan kan stilte zo volkomen zijn. Soms hoor je dan je eigen ruis in je oren. Maar nu hier in die kerk was het wel stil, maar niet stil genoeg. Vreemd, heel vreemd. Natuurlijk, er was wel enigszins verkeerslawaai op de achtergrond te horen, maar dat kon je wel filteren en het was ook niet abnormaal, nee er was iets anders. Er was iets in de kerk hoorbaar dat je niet kon definiëren. Ook de geluidsdrukmeter bracht geen uitkomst, je kon namelijk helemaal geen extra uitslag waarnemen.

Was het een zoemend, een brommend of een ruisend geluid.? Duidelijk was dat het niet stil was. Van Dale's woordenboek zegt hierover Stilte is een eigenschap of toestand van zonder beweging te zijn. Mooi gesproken, maar wat hoor je of zie je dat kan bewegen in een kerk, waar je helemaal in je eentje bent?
Om het u duidelijk te maken probeert u zich het volgende eens voor te stellen als het mogelijk is. Er was wel sprake van STILTE in de kerk, maar dan een stilte met iets in tegen fase. Herkent u dit? Bijvoorbeeld, twee auto's die naast elkaar staan en beiden nagenoeg hetzelfde uitlaatgeluid produceren, veroorzaken samen een geluid met een heel ander ritme, trilling of frequentie.
Alleen is ook maar alleen, dus de koster er bij gehaald. Gevraagd naar het aanstaan van een eventuele ventilator of andere elektrische apparaten. Nee dus, maar toch loopt of stroomt er iets. Het is stralend mooi weer, dus de c.v radiatoren zijn ook niet aan of…..?. Een schroevendraaier met het handvat tegen het oor en het metaal op een buis geplaatst !!!!!!!!

Het is duidelijk. De stilte die geen echte stilte blijkt te zijn omdat er een toestand van beweging is . (Van Dale, weet u nog?) 0h ja ! Zegt de koster, er zijn een drietal pompen achter elkaar geplaatst, omdat de verwarming het in het verleden niet genoeg kon trekken, zodat het warme water niet voldoende werd rondgepompt.
Nou en toen kwamen de heren binnen met wie de afspraak was gemaakt om bij de meting aanwezig te zijn. De verbazing was groot. Hoe is het mogelijk, ja het is duidelijk te horen. Het is wel stil in de kerk, maar niet echt stil. Op naar de meterkast en de groepen één voor één uitgeschakeld. Ja, hoor het was een stuk stiller geworden in de kerk, maar was het nu echt honderd procent stil? Je gaat op een gegeven moment aan je zelf twijfelen, want de eigen oortjes kunnen helaas niet worden gekalibreerd. Toch nog maar even een schot voor de boeg doen, want je bent per slot van rekening met z 'n vieren. Het is wel mooi weer, maar het waait wel stevig en kan het zijn dat er in de kerk iets tegen elkaar open staat? De koster denkt na en zegt dan: ”Nou nee, alle deuren zijn dicht, hoewel op zolder van de kerk heeft men een aantal luiken tegen elkaar open gezet in verband met vochtigheid door lekkage” Zou dat misschien het geluid van een heel zacht geruis kunnen zijn?

Beste lezer, u hebt vast wel eens gehoord van de signaal ruisverhouding. Bij het opnemen met cassettebandjes heb je daar veel last van als een audiosignaal te zacht wordt opgenomen. Ach, gewoon via een paar luidsprekers valt het nogal mee, maar bij een stille passage en een goede koptelefoon op, valt het vaak op dat stilte niet echt stil is.

Direct kwam weer in herinnering die meting van twee jaar geleden in een kerk in de buurt van de Lek. Het was toen koud en plotseling ging de luchtverwarming aan. Wij, twee rayonvertegenwoordigers waren toen verbaasd over het verbreken van de stilte, terwijl de betreffende beheerder en anderen van die kerk het heel normaal vonden, omdat ze er aan gewend waren, zeiden ze.

Kijk, bij de digitale techniek is er sprake van nullen en enen, maar de signaalruis­ver­houding is heel laag.
Vaak is de klacht in een kerk, dat luisteraars het niet goed kunnen verstaan, maar dat heeft heel veel te maken (zo niet alles) met stilte in de kerk. U kent allen de commerciële radio en televisie zenders, waar het nieuws gelezen wordt met op de achtergrond dreunende en stampende muziek. Vooral oudere mensen hebben hier een hekel aan omdat die achtergrond muziek een storende invloed heeft op de verstaanbaarheid.

Waarom dit verhaal geschreven? Omdat er nogal iets komt kijken voor kerkbesturen die zijn aangesteld om kerkgangers optimale gelegenheid te bieden om Gods Woord te mogen en te kunnen verstaan.

De geluidsinstallatie in de eerstbedoelde kerk, was ruim 30 jaar oud en erbarmelijk slecht. Het probleem is inmiddels dat men zich gaat bezinnen over het ja of nee in stand houden van twee kerken, waarbij in die ene kerk sprake is van lekkage, verwarmingsperikelen, en een geluidsinstallatie die geheel vernieuwd moet worden.
Prioriteit voor wat betreft het geluid is een vereiste omdat de luisteraars in de kerk, met of zonder hoortoestel en de mensen thuis via de nieuwe kerkradio mogelijkheden daar alle RECHT op hebben.

Jan de Vries